Learning | Hướng dẫn 5 tips cơ bản để viết một bài văn chỉn chu

Viết là một trong những hình thức giao tiếp quan trọng và trang trọng nhất. Đó cũng là cách để tìm hiểu về nhân cách và nội tâm của một người. Với nhu cầu công việc ngày càng gia tăng như hiện nay, mình càng ngày càng nhận ra rằng có kỹ năng viết tốt là có tất cả. Dù công việc của bạn là gì, dù bạn đang viết email, thuyết trình, viết văn hay viết status facebook… đều cần tới kĩ năng viết lách trôi chảy và lôi cuốn.

Nhưng trên thực tế, ngoại trừ những kiến thức viết văn rời rạc chúng ta được học khi ngồi trên ghế nhà trường ra, chúng ta thường xuề xòa với những dòng mình viết ra và xem nhẹ việc diễn đạt. Cùng với bài viết này, mình sẽ chỉ cho mọi người một vài mẹo nhỏ để có bài viết thành công hơn.

1. Bố cục hoàn chỉnh, rõ ràng

Bố cục đóng vai trò vô cùng quan trọng trong một bài viết. Một văn bản với bố cục rõ ràng không chỉ giúp người đọc dễ theo dõi mà còn đọc hiểu nhanh được văn bản đó. Bố cục giống như một bộ xương vững chắc làm nên một cơ thể khỏe mạnh vậy. Đó là lí do tại sao mà các nhà văn thường có bản phác thảo trước khi bắt tay vào viết và họa sĩ thường vẽ những nét vẽ bố cục trước khi đi vào chi tiết.

Để một đoạn văn được xây dựng nên với bố cục rõ ràng, hoàn chỉnh, chúng ta cần phải lên dàn ý (brief) cho những điều mình sắp viết trước khi bắt tay viết. Việc lên dàn ý giúp cho ý tưởng và mạch văn được xuyên suốt bài viết. Nó cũng giống như một cái cây vững chắc vươn lên từ những rễ cây cắm sâu xuống lòng đất vậy. Vừa giúp người viết không đi lạc khỏi ý tứ ban đầu, vừa giúp cho người đọc dễ dàng nắm bắt được ý định của người viết.

Một dàn ý hoàn chỉnh thường bắt đầu bằng ba phần: Mở bài, thân bài, kết bài.

Phần mở bài tùy theo lối dẫn dắt hấp dẫn có thể viết dài hoặc ngắn, nhưng theo mình chỉ nên mở bài từ 3 – 5 câu văn, tránh dài dòng trong phần này. Và dù có viết gì đi chăng nữa thì câu cuối cùng cần dẫn dắt và liệt kê tất cả những luận điểm sẽ viết trong phần thân bài. Điều đó có nghĩa là số đoạn văn trong phần thân bài bằng với số ý đã liệt kê ở câu cuối đoạn mở bài.

Mình lấy ví dụ đơn giản như sau:

Mở bài:

Em yêu hoa hồng. Có hai lí do em yêu hoa hồng là hoa hồng rất đẹp và hương hoa rất thơm.

Thân bài:

Đoạn 1: Luận điểm: Hoa hồng là loài hoa mang vẻ đẹp yêu kiều và quyến rũ. 

Đoạn 2: Luận điểm: Hoa hồng mang hương thơm nồng nàn khoe sắc thắm.

Như đã nói ở trên, số đoạn văn của phần thân bài trùng với số ý liệt kê ở câu cuối của phần mở bài. Thực ra đây là thói quen viết của mình, còn với những người sáng tạo, câu luận đề (thesis statement) có thể nằm ở đầu hoặc cuối phần thân bài đều được. 

Cách viết một đoạn văn phần thân bài sẽ mở đầu bằng một câu luận điểm đi thẳng vào vấn đề. Sau khi đã nêu ra các luận điểm, cần tìm ra các luận cứ để chứng minh cho luận điểm đó. Đi kèm với luận cứ là các dẫn chứng, ví dụ để tăng sức thuyết phục cho những điều mình vừa nêu trong luận điểm cũng như lí giải rõ ràng và chi tiết để làm cho bài văn của mình trở nên hấp dẫn và đa sắc màu hơn. Như vậy một đoạn văn thường có 1 luận điểm, 2 -3 luận cứ và đi kèm với mỗi luận cứ là 1 -2 ví dụ và dẫn chứng. Ở bài viết chuyên sâu hơn, mình sẽ viết về làm thế nào để đưa ra các luận điểm sắc sảo và cách phân tích thuyết phục. 

Ví dụ như sau:

(Luận điểm) Hoa hồng là loài hoa mang vẻ đẹp yêu kiều và quyến rũ. (Luận cứ) Nét yêu kiều của hoa được thể hiện qua những cánh hoa mang nhiều màu sắc rực rỡ khoe dáng giữa ánh nắng ban mai. (Ví dụ, dẫn chứng) Mỗi buổi sáng khi thức dậy, em ra vườn ngắm những bông hồng chớm nở còn đọng rõ tinh sương buổi sớm, cánh hoa chúm chím đen xen nhau nhẹ nhàng tung cánh khoe sắc thắm. 

Qua ví dụ trên, các bạn dễ dàng tưởng tượng việc viết văn giống như là bạn đang trồng một cái cây vậy. Đầu tiên bạn vẽ lên thân cây (Luận điểm) sẽ trụ suốt đoạn văn của bạn, sau đó bạn vẽ thêm các cành cây (luận cứ) để làm cho cái cây đa dạng hơn, tránh một màu và cuối cùng là vẽ các lá cây (ví dụ, dẫn chứng) để tăng sức sống. Đi theo lối viết “hình cây” này giúp chúng ta tránh bị đi lạc đề và dẫn dắt người đọc đi sâu vào từng chi tiết của bài văn chúng ta định viết nên. Lối hành văn này rất đơn giản và dễ làm theo cho những người mới bắt đầu. Mình chưa dám nói đến những điều cao siêu khác nhưng trên thực tế có rất nhiều người mắc chứng bệnh ngại viết vì chưa biết bắt đầu từ đâu. Nhưng thực ra việc viết giống như một con thác được làm nên từ những giọt nước nhỏ vậy. Chúng ta cứ bắt đầu, cứ thử viết, dần dần tạo thành thói quen và có thể làm nên những tác phẩm lớn.

Kết bài chỉ cần tóm tắt lại những ý đã nêu ở câu luận đề ở phần mở bài và các câu luận điểm ở phần thân bài theo một các viết khác là đã đủ ăn điểm rồi. Ngoài ra, câu kết của phần thân bài nên để lại cho người đọc một ấn tượng gì đó để họ nhớ đến bài viết của mình.

Tuy nhiên, với bố cục này chỉ đủ để thiết lập nên một bài viết có khung xương thôi nhưng bài viết đó vẫn vô cùng gầy gò và thiếu sức sống. Chúng ta cùng tìm hiểu những cách “đắp thịt” và “nuôi dưỡng tâm hồn” cho một bài viết ở những gợi ý tiếp theo.

2. Đưa ra nội dung độc đáo, dễ hiểu, lối hành văn gãy gọn đủ ý, giàu ý tứ 

Không phải tự dưng mà người ta cho rằng nội dung chính là vua của viết lách (Content is the king). Ai cũng biết nội dung, ý tứ của bài viết là quan trọng, nhưng làm thế nào để lôi kéo được chúng về “đội” của chúng ta mới là điều khó. Có rất nhiều cách để sản sinh ra ý tưởng độc đáo. Một trong những điều đó là đọc sách và học từ người khác. Mình nói là học chứ không phải copy hoặc sao chép. 

Ai cũng biết rằng ý tưởng thường bắt đầu từ cảm hứng nhưng đâu phải cảm hứng lúc nào cũng tự tìm đến. Mình cho rằng nếu ai quan điểm rằng làm trong nghề sáng tạo lúc nào cũng cần đi tìm cảm hứng mới làm được thì người đó vẫn chưa thực sự yêu nghề. Vì theo mình cảm hứng không tự sinh ra mà cũng không tự mất đi, nó là cả một quá trình kéo dài. Do vậy, nếu mình muốn có ý tưởng để làm một điều gì đó, mình cần dành thời gian để tìm tòi, nghiên cứu, đào sâu vào lĩnh vực đó. Mà đọc sách và học hỏi từ người khác là một trong nhiều cách. Sách là đúc kết của những người đã từng trải qua những việc mình chưa từng, mình nghĩ đọc sách để hiểu về một việc là một cách nhanh nhất để tiếp cận với một vấn đề.

Một gợi ý nữa là tự tạo ra những trải nghiệm cho riêng mình gần nhất với điều mình muốn nói đến. Ví dụ đơn giản là muốn viết về chuyện tình yêu thì trước hết bạn phải yêu đã, bạn đã yêu chưa mà đòi viết. Tất nhiên chưa ăn thịt lợn thì cũng từng nhìn thấy lợn chạy qua. Nhưng cách tiếp cận của một người từng trải và một người còn là tân binh là hoàn toàn khác nhau. Nên mình rất khuyến khích mọi người là làm đa dạng cuộc sống của mình, sống dám thử thách bản thân ở nhiều việc để lưu lại dấu ấn của mình trên đời. Chỉ có khi chúng ta thực sự bắt tay vào làm, chúng ta mới hiểu và cảm thông sâu sắc và mới có thể bắt tay vào viết được những điều mình muốn.

3. Lối dùng từ sắc sảo, đa dạng lối diễn đạt đơn giản

Sử dụng nhiều từ đồng nghĩa để làm đa dạng bài viết. Các bạn có thể nghĩ đến bao nhiêu từ để nói về nỗi đau? Nói về nỗi đau, các bạn có thể dùng vô số những từ như sau: đau đớn, bi thương, uất ức, đắng cay, sầu thảm, phẫn nộ, cùng cực, căm phẫn, chán chường, tủi khổ, mệt mỏi, đau lòng… Còn rất rất nhiều từ nữa mà mình có thể nghĩ ra bây giờ. Mình vô cùng nghiện lối viết dùng nhiều từ đồng nghĩa trong một câu văn. Cảm giác giống như một bài hát được cất lên từ nhiều thanh điệu vậy. Đến đây mình mới thấy yêu tiếng Việt mình đến nhường nào. Tiếng Việt đẹp đẽ đến nỗi cùng một ý diễn đạt nhưng chúng ta có thể dùng nhiều từ ngữ ở nhiều cung bậc sắc thái khác nhau.

Một trong những nguyên tắc viết của mình là tuyệt đối không cẩu thả trong việc lựa chọn và sử dụng từ ngữ. Việc sử dụng từ ngữ phải phù hợp với ngữ cảnh. Mình mắc cái bệnh là hay đọc đi đọc lại bài viết của mình chỉ mong tìm được một từ hay hơn ghép vào thay thế từ trước đó.Tuy nhiên, mọi người đừng có sa đà vào dùng từ hay mà chọn những từ sáo rỗng nghe thì có vẻ hay nhưng lại không hợp với hoàn cảnh chút nào. Ví dụ khi một người bạn có chuyện buồn, chúng ta chỉ cần an ủi rằng “tớ thương cậu” là đủ, không cần phải đến mức độ thốt lên rằng “tớ cảm thương sâu sắc cho nỗi buồn sầu thảm của cậu”. Mọi người nhớ nhé.  

Một gợi ý nho nhỏ nữa để bài văn của mình sử dụng nhiều từ hay là gieo vần. Các bạn để ý trong các bài hát, người ta hay sử dụng thủ pháp gieo vần để giai điệu được nhịp nhàng hơn. Ví dụ trong bài “Anh cứ đi đi” có câu hát “Rồi khi em thấy, anh trong tay cùng người khác ấy, sao em không quên được khoảnh khắc ấy…”. Những câu văn viết theo nhịp điệu khúc khuỷu rất khó đi sâu vào lòng người đọc và ít khiến cho người ta ấn tượng và nhớ đến.

Cách để tăng lượng từ vựng nhanh nhất là đọc sách và ghi lại những từ vựng hay được tác giả sử dụng hoặc mô tả và áp dụng chúng vào bài viết của mình. Không có cách nào làm tăng vốn từ nhiều hơn việc đọc. Bạn cảm tưởng như khi đọc là mình đang ăn từ vậy đó. Mỗi từ hay hoặc uyên thâm mình gặp được trong các cuốn sách, cảm giác thỏa mãn không khác gì như đang được thưởng thức một món ăn ngon.

4. Bài viết hấp dẫn, thuyết phục (minh họa, dẫn chứng)

Thế nào là bài viết hấp dẫn, thuyết phục? Theo mình đó là bài viết nói lên được nỗi lòng, băn khoăn của người đọc và có những yếu tố hay tò mò hoặc phấn khích qua các minh họa, dẫn chứng hoặc câu chuyện thú vị.Thế nên người ta mới  hay có cái trò là dùng các từ khóa trong bài viết của mình mà được người đọc quan tâm nhiều nhất. Nó cũng giống như định luật hấp dẫn luôn hấp dẫn những gì cùng từ trường vậy. 

“Ăn gian” một chút trong việc tạo nên bài viết thuyết phục là dùng các câu trích dẫn có tính động chạm cao. Các câu trích dẫn thường ngắn, thú vị và dễ hiểu nên mình sử dụng các câu này trong bài viết của mình sẽ làm tăng tính thuyết phục cho bài viết hơn. Nó giống như là mình phải viết khoảng 10 câu văn để nói lên quan điểm đó những chỉ cần dùng một câu trích dẫn là đã quá đủ để diễn tả ý tứ của mình.

5. Đọc lỗi và sửa lại bài nhiều lần trước khi gửi đi

Đây là nguyên tắc cơ bản, mình không muốn nói nhiều, nhưng mình vẫn cần nêu ra để nhắc nhở. Đọc lại, đọc lại, đọc lại (Điều quan trọng phải nói 3 lần).

Bài viết này mình đi vào các ý cơ bản dành cho những người mới bắt đầu. Ngoài lề một chút là mình cũng thường hướng dẫn cách viết này cho cô em gái học lớp 6 của mình. Mình phải nói là cách viết này vô cùng dễ áp dụng, nó biến một đứa vốn chẳng biết gì về viết lách như em mình trở thành học sinh giỏi văn nhất lớp. Nên mọi người cứ tự tin và thử áp dụng nhé.

Thu Giang

25/8/2016

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s