[Book Review] Tôi nói gì khi nói về chạy bộ – Haruki Murakami

“Tôi nói gì khi nói về chạy bộ” ấn tượng tôi ngay từ những dòng đầu tiên chan chứa chất văn mộc mạc, khắc họa cuộc sống của một nhà tiểu thuyết gia chạy bộ của Haruki Murakiami tại hòn đảo thiên đường Kauai, Hawaii.

“Buổi sáng, khi trời lạnh, tôi ngồi vào bàn, viết đủ mọi thứ… Cuộc sống ở đây hạnh phúc ra sao, tôi có thể đi loanh quanh tha thẩn tùy thích, đọc sách dưới bóng cây hoặc mặc nguyên như thế bước xuống, nhúng mình trong con lạch trong veo mát lành… Tôi chạy chừng một giờ mỗi ngày, sáu ngày một tuần. Tôi chạy trong tiếng nhạc Lovin’ Spoonful phát ra từ chiếc Walkman cũ bên đường bờ biển Hawaii, dưới cái nắng hè tàn khốc dịu dàng mang theo “gió mậu dịch từ phía ngọn hải đăng thổi lá khuynh điệp xào xạc”, dưới cơn mưa mùa hè mát lạnh dễ chịu”… 

tumblr_m5frdbb0Mr1qhjcnho1_1280.jpeg

Những câu văn của Murakami cuốn tôi vào thế giới của ông một cách mê hoặc. Dưới ngòi bút tài tình và sắc sảo của Murakami, cuộc sống bình dị mộc mạc trở nên thật quyến rũ và dễ thương biết chừng nào. Dường như Murakami đã tận hưởng cuộc sống của một tiểu thuyết gia chạy bộ vô cùng tinh tế, tỉ mỉ và khiêm nhường cũng giống như chính con người ông vậy. Bên cạnh đó, những trải nghiệm thú vị qua giọng văn truyền cảm hứng của Murakami thôi miên người đọc bước vào một hành trình như thể họ đang tự bước đi trên con đường của chính mình.

Qua những trang văn giàu chất tự truyện về sở thích chạy bộ của mình trong tác phẩm “Tôi nói gì khi nói về chạy bộ”, Murakami đã đưa độc giả hòa quyện vào thứ văn chương quyến rũ lôi cuốn giàu trí tưởng tượng vô hạn của ông và điểm khuyết đâu đó triết lí nhân sinh giản dị mê hoặc mà bất cứ một người nào đam mê lối sống cống hiến mà nguyên tắc đều muốn nắm bắt và gìn giữ lấy.

1. Sở thích chạy bộ bền bỉ nghiêm túc

Cuốn sách đã khắc họa sở thích chạy bộ bền bỉ của Murakami vô cùng sống động.

Murakami đối với chuyện gì cũng để tâm và thực hiện hết sức nghiêm túc cật lực, kể cả với việc vô thưởng vô phạt như chạy bộ. Murakami bắt đầu chạy bộ vào mùa thu năm 1982, hồi ấy ông ba mươi ba tuổi. “Ở cái tuổi mà Jesus Christ chết. Cái tuổi mà Scott Fitzgerald bắt đầu xuống dốc. Cái tuổi ấy có thể là một kiểu giao lộ trong đời. Đó là cái tuổi khi tôi bắt đầu cuộc đời người chạy bộ của mình, và đó là điểm xuất phát muộn màng nhưng chân thực của tôi, làm tiểu thuyết gia.”

Lí do ông đến với chạy bộ là để giảm cân, bỏ thuốc lá và tăng sức bền khi viết tiểu thuyết. Nhưng theo tôi, còn một lí do đặc biệt ẩn sâu sau việc ông theo đuổi sở thích chạy bộ đó là bởi chạy bộ mang lại cho ông sự đơn độc cô đơn. Sự cô đơn đưa chúng ta đến với thế giới sáng tạo bằng việc tạo ra những khoảng không trống rỗng trong lòng để cho những ý tưởng có cơ hội được lấp đầy. Trong văn chương của ông, sự đơn độc cũng được khắc họa rất rõ nét để rồi chúng ta có thể gieo mình trong thế giới của Murakami để được chiêm ngưỡng sự quyến rũ khắc khoải của nỗi cô độc, “mà ở đó mỗi người đều là một cá thể độc lập, có ý thức riêng biệt, và có thể thấu suốt được tận cùng tâm hồn của mình. Nên cô độc thực chất cũng là một trạng thái tuyệt vời.” 

p1000263.JPG

Một lí do nữa thôi thúc Murakami chạy bộ đó chính là chạy bộ giúp ông sống có mục đích hơn. “Hầu hết những người chạy bộ chạy không phải vì họ muốn sống lâu hơn, mà vì họ muốn sống trọn vẹn. Ngay cả khi ta chỉ định sống cho qua ngày đoạn tháng thì vẫn sẽ tốt hơn nhiều nếu sống những năm tháng ấy với những mục đích rõ ràng và sống động trọn vẹn thay vì bối rối hoang mang, và tôi tin rằng chạy bộ giúp ta làm được điều đó”. Thường chúng ta hay có niềm tin mãnh liệt rằng mục đích sống phải là một điều gì đó thật cao cả và lớn lao. Nhưng đôi khi nó lại được định nghĩa đơn giản như vậy đó. Chỉ cần ngày mai thức dậy, thấy điều mình cần làm trong đời, sống mãnh liệt và trọn vẹn với điều đó, như vậy là đủ.

Dựa trên những lí do kiên định đó, hành trình chạy bộ của Murakami thể hiện sức bền và sự tiến bộ tăng cấp mỗi ngày của ông. Cho đến nay, Murakami đã chạy bộ được một phần tư thế kỉ và tham gia thi thố ở một số cuộc đua marathon tẫm cỡ thế giới. Ban đầu ông chỉ chạy tầm hai ba mươi phút thì tim bắt đầu đập thình thịch, chân run. Rồi ông dần mạnh dạn tham gia cuộc chạy đua 5km, 15km, 22.4 dặm. Sau cột mốc quan trọng tham gia cuộc chạy đua Marathon chính thức 26.2 dặm tại Athens giữa mùa hè nắng đổ lửa, mỗi năm ông đều tham gia một cuộc chạy đua Marathon tại New York, Boston, Hokkaido…. Ông nâng dần thử thách lên bằng việc tham gia thử sức bộ môn ba môn phối hợp Honolulu bao gồm bơi lội, đua xe và chạy bộ.

Và trên hành trình chạy bộ gian khổ đó, ông chưa một lần từ bỏ. Murakami không bỏ một ngày chạy bộ nào. Cho dù bất cứ lí do gì đi chăng nữa ông vẫn kiên trì với kế hoạch ban đầu đặt ra. Mỗi ngày chạy bộ chừng 1 tiếng, chạy 6 ngày một tuần, mỗi năm tham gia một cuộc thi Marathon trong suốt hơn hai mươi năm ròng rã. Sức bền chạy bộ của ông cũng giống như sức viết mãnh liệt bền bỉ suốt năm tháng của ông vậy. Và dù chạy bộ có vất vả đến đâu, ông cũng chưa một lần cuốc bộ, vẫn giữ nhịp chạy cũng như đam mê chạy âm ỉ cháy mãi trong tim mình.

Haruki-Murakami-011.jpg

“Tôi chỉ có một ít lý do để tiếp tục chạy, và vô số lý do để bỏ cuộc.

Nhan đề “Tôi nói gì khi nói về chạy bộ” khiến cho người đọc tò mò về những điều tác giả muốn gửi gắm trong quá trình chạy bộ. Thực tế khi chạy, Murakami để đầu óc mình trở nên trống rỗng, ông không nghĩ tới bất cứ một điều gì cả. “Khi chạy, tôi tự nhủ mình hãy nghĩ đến một dòng sông. Và mây. Nhưng cơ bản thì tôi không nghĩ đến một cái gì cả. Tất cả những gì tôi làm là cứ chạy trong cái trống không tự tạo, ấm cúng, sự tĩnh lặng và hoài niệm tuyệt vời.” Công việc chạy bộ giúp ích rất nhiều cho sự nghiệp văn chương của Murakami, nhưng ông không chạy bộ vì muốn sáng tác nhiều hơn – Điều biến ông trở thành một người chạy bộ thực sự. Xuyên suốt cả tác phẩm, điều duy nhất tôi muốn gửi gắm đến người đọc chỉ có vậy.

Murakami từng chia sẻ với báo giới: “Một nhà văn may mắn có lẽ chỉ viết được khoảng 12 cuốn tiểu thuyết tử tế trong đời. Tôi không biết tôi đã có bao nhiêu cuốn đọc được nhưng tôi chỉ hy vọng viết thêm 4 hay 5 cuốn nữa có chất lượng. Khi chạy, tôi không có cảm giác về giới hạn đó. Cứ 4 năm, tôi mới xuất bản được một cuốn tiểu thuyết dày dặn nhưng hàng năm tôi thường xuyên chạy 10 km, bán marathon và cả marathon. Đến nay, tôi đã tham gia 27 cuộc chạy marathon. Lần cuối cùng vừa diễn ra hồi tháng 1. Và chuyện tôi sẽ có cuộc marathon thứ 28, 29 và 30 trong tương lai là điều hoàn toàn tự nhiên”.

2. Sự nghiệp văn chương kiên trì với sức viết vô hạn

Đâu đó trong những câu chuyện chạy bộ của mình, nhà văn đưa độc giả lạc vào xử sở văn chương của ông. Cho dù ông chỉ điểm xuyết suy nghĩ về việc viết văn của mình đan xen suy nghĩ về chạy bộ, nhưng chúng ta cũng phần nào thấy được chân dung của một nhà văn độc đáo bên cạnh một nhà chạy bộ đầy nguyên tắc.

Murakami đón nhận sứ mệnh viết lách của mình như một điều tự nhiên tất yếu phải hoàn thành trên đời. Cảm hứng văn chương đến với ông trong một trận bóng chày. Ông viết: “Tôi vẫn còn nhớ được bầu trời bao la, cảm giác cỏ non cọ vào dưới thân mình, cú đánh bất ngờ mạnh khiến thỏa lòng. Có gì ấy từ trên trời bay xuống vào giây phút đó, và bât luận nó là gì, tôi cũng đã đón nhận. Tôi chưa từng có tham vọng trở thành tiểu thuyết gia. Tôi chỉ có cái mong muốn mãnh liệt là viết một cuốn tiểu thuyết.” Cú đập bóng chày ăn điểm đã thức tỉnh Murakami khiến ông đón nhận sứ mệnh viết lách. Sự kiện này cũng tình cờ và kì diệu như câu chuyện quả táo rơi trúng đầu Newton khiến ông tìm ra định luật vạn vật hấp dẫn vậy. Murakami bắt đầu đặt bút viết tác phẩm đầu tay Nghe gió hát (Hear the Wind Sing) vào mùa xuân năm 1978, cho đến mùa thu thì hoàn thành tác phẩm đầu tay. Tôi tự hỏi trên thế gian này có mấy người dám dũng cảm từ bỏ cảm giác an toàn để đón nhận vận mệnh dành cho riêng mình?

Haruki Murakami là người luôn cập nhật và làm mới mình thường xuyên. Vì vậy “dòng suối cảm hứng” sáng tác trong ông hiếm khi tàn lụi. “Mỗi khi bắt đầu một cuốn tiểu thuyết mới, tôi phải khơi một các hố sâu khác”. Mỗi khi bắt đầu viết tác phẩm mới, ông đều làm khó mình bằng cách lựa chọn và tìm kiếm những đề tài, những nhân vật mới mẻ để không lặp lại chính mình. Để làm được điều này, ông dùng chính sức mạnh về mặt thể chất qua rèn luyện để “đào một cái hố trong đá cứng và định vị mạch nước” để không mắc phải cái bẫy của “suối nguồn tài năng thiên nhiên dần cạn kiệt”. Trong truyện ngắn Đời thừa, Nam Cao cũng từng viết: “Văn chương không cần đến những người thợ khéo tay làm theo một vài kiểu mẫu đưa cho. Văn chương chỉ dung nạp được những người biết đào sâu, biết tìm tòi, khơi những nguồn chưa ai khơi và sáng tạo những cái gì chưa có”. Ở đây có lẽ ta tìm thấy sự đồng điệu trong nguyên tắc sáng tác văn chương kiên định của Murakami và Nam Cao. Sáng tác văn chương không phải là một công việc khó, nhưng chơi đúng luật “không lặp lại chính mình và không lặp lại người khác” qua các tác phẩm mới là điều khó và nói lên ai là thiên tài.

p1000265.JPG

Chỉ những người cùng giấc mơ với tôi mới có thể đọc sách của tôi-Haruki Murakami đã nói thế trong một lần phỏng vấn. “Không ai đọc tác phẩm của ông mà quên được những bối cảnh vô cùng kỳ lạ, những nhân vật có một không hai và không trăn trở về những thông điệp đan cài khéo léo trong đó. Những tiểu thuyết tuyệt diệu của Haruki Murakami là tiêu biểu cho chủ nghĩa hiện thực huyền ảo của phương Đông với đầy rẫy bí ẩn.” Tôi tin rằng chỉ một nhà văn chân chính và một nhà chạy bộ đơn thuần như Murakami mới có thể viết nên những tác phẩm như vậy.

3. Triết lí nhân sinh giản dị mà tinh túy

Những triết lí Murakami lĩnh ngộ được trong suốt sự nghiệp viết sách và chạy bộ của mình thật giản dị mà tinh túy.

quote-in-long-distance-running-the-only-opponent-you-have-to-beat-is-yourself-the-way-you-haruki-murakami-87-84-21.jpg

Đau khổ là tự nguyện

“Đau đơn không thể tránh khỏi, đau khổ là tự nguyện” là câu nói luôn hiện diện trong đầu của một nhà chạy bộ chuyên nghiệp. Khi ta coi đau khổ là tự nguyện, tự ta muốn vậy mà không đổ lỗi cho yếu tố bên ngoài, ta sẽ dễ dàng chịu đựng nỗi đau ấy hơn. Một người sống với tâm thế coi nỗi đau là một điều tất yếu hiển nhiên như không khí, nhưng hơi thở vậy sẽ không bao giờ phải buồn phiền vì những điều xảy ra không như ý muốn. Để đạt được đến cảnh giới như vậy, chắc hẳn người đó phải buông bỏ rất nhiều và chỉ tập trung vào những điều có ý nghĩa nhất, đơn giản nhất. Chúng ta luôn có thể chọn con đường dễ dàng để đi, như chúng ta tự nguyện đi qua đau khổ để đạt được điều mình muốn bởi “tổn thương về mặt cảm xúc là cái giá một người phải trả để được độc lập.”

Câu nói này còn có một cách hiểu khác là “Khổ đau là không thể tránh khỏi. Nhưng đau đớn hay không là một sự lựa chọn.” Khi đau khổ đến, ta có thể lựa chọn hoặc phát điên phát rồ chống lại nó, điên cuồng tìm cách lãng quên hoặc lựa chọn nhìn vào mặt tích cực để quên đi đau khổ và sống tốt hơn. 

Sống nghiêm khắc và trọn vẹn

“Hầu hết những người chạy bộ chạy không phải vì họ muốn sống lâu hơn, mà vì họ muốn sống trọn vẹn.” Chạy bộ giúp ta sống trong những năm tháng với mục đích rõ ràng và sống động trọn vẹn. Thường chúng ta dễ buông xuôi với những nguyên tắc của mình để mình được sống dễ dàng hơn nhưng lại ít khi chịu nhận thức rằng lối sống dễ dãi với bản thân một ngày nào đó quay ngược lại đòi chúng ta trả giá. Do đó, hãy mài giũa bản thân, kiên trì theo đuổi các thói quen tốt.

Sự khắc nghiệt trên đường đua cũng như sự tàn khốc của cuộc đời con người

Trên đường đua marathon, ban đầu chúng ta hào hứng phấn khởi chạy hết tốc lực vì muốn về đích thật nhanh, nhưng được một đoạn đường chúng ta bắt đầu thấm mệt và tiếng nói muốn bỏ cuộc chưa bao giờ mê hoặc chúng ta nhiều đến thế. Những người không vượt qua được cám dỗ sẽ dễ dàng từ bỏ cuộc đua, đi cuốc bộ rồi không biết ngày nào tới đích. Cũng có khi bị bỏ lại quá xa mà lạc đường. Những người vượt qua được nỗi đau muốn từ bỏ đến điên cuồng, sẽ đạt đến một cảnh giới nhất định, đến một giai đoạn mà mọi mệt mỏi đã dần quen thuộc, càng chạy chúng ta càng thấy dẻo dai, bền sức hơn, đường tới đích chỉ còn là vấn đề thời gian.

Cuộc đời con người cũng giống như vậy. Trên đường đua “marathon của một đời người”, khi còn trẻ chúng ta muốn thành công, tìm mọi cách để về đích thật nhanh. Nhưng khi bị đời quật ngã dúi dụi, cho những bài học thử thách, có nhiều “người bộ hành” đã sớm đầu hàng, lựa chọn con đường nhàn nhã, ổn định quen thuộc. Còn lại, chỉ là những chiến binh chiến đấu đến cùng để một ngày đó cũng về đích với lòng dũng cảm theo đuổi định mệnh.

Lời kết…

Cả sự nghiệp văn chương và con đường chạy bộ Murakami đều không có chủ đích làm từ trước nhưng đều rất thành công như thể đây là sứ mệnh được giao vào tay ông vậy. Cuốn sách chỉ đơn thuần là tự truyện của Murakami về việc chạy bộ, đâu đó đan xen những suy nghĩ đối với việc viết văn & sáng tạo nghệ thuật. Murakami đã rất tài tình khi có thể gắn kết những thứ thuần nghệ thuật như sáng tác văn chương với những điều giản dị đơn sơ đời thường như chạy bộ. “Murakami không đưa vào cuốn sách này nhiều chi tiết liên quan đến đời viết văn của ông, song đôi điều ông nói đến cũng đã là quý báu đối với những ai muốn hiểu rõ về sự nghiệp lâu bền và nhiều thành quả của nhà văn kiệt xuất này” – Publisher Weekly.

Murakami đã đặt tên cho cuốn sách của mình theo cảm hứng của tác phẩm “Mình nói gì khi nói về chuyện tình” (What we talk about when we talk about love) của Raymond Carver.

Cuốn sách thể hiện nhiều mặt trong cuộc sống của Haruki Murakami – cuộc sống của một nhà văn và cũng của một nhà chạy bộ thứ thiệt. Cuốn sách truyền cảm hứng cho tôi rất nhiều ở việc bắt đầu những thói quen và sở thích mình trì hoãn từ lâu. Murakami viết rằng “Tôi luôn làm bất cứ thứ gì mình cảm thấy thích làm trong đời”. Tôi thích Murakami vì ông có nét gì đó gần gũi với mình: thích mèo, thích chạy bộ và thích âm nhạc dù rằng chạy bộ đối với tôi chưa hẳn là sở thích mà chỉ là thói quen nên duy trì.

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s